Wat je moet weten als werknemer en werkgever
Een benadelingshandeling bij ontslag is een juridisch beladen onderwerp. Zowel werkgevers als werknemers kunnen ermee te maken krijgen tijdens of na het beëindigen van een arbeidsovereenkomst. Maar wat is een benadelingshandeling precies? Wanneer is er sprake van benadeling? En wat zijn de juridische gevolgen?
Wat is een benadelingshandeling bij ontslag?
Een benadelingshandeling houdt in dat een werknemer of werkgever opzettelijk of verwijtbaar iets doet of nalaat waardoor een ander (meestal het UWV of de werknemer) wordt benadeeld.
Bij ontslag wordt met de term meestal verwezen naar gedragingen van de werknemer waardoor hij of zij geen recht meer heeft op een WW-uitkering of een lagere uitkering ontvangt.
⚠️ Let op: Een benadelingshandeling kan serieuze gevolgen hebben, zowel financieel als juridisch.
Voorbeelden van een benadelingshandeling bij ontslag
1. Zelf ontslag nemen zonder geldige reden
Wanneer een werknemer zelf ontslag neemt zonder dringende reden, kan het UWV oordelen dat de werknemer verwijtbaar werkloos is geworden. Dit is een klassieke benadelingshandeling.
2. Niet meewerken aan passend werk
Als een werknemer een redelijke aanbieding van een nieuwe baan weigert, of niet meewerkt aan re-integratie tijdens ziekte, kan dit gezien worden als benadeling.
3. Fictief ontslag of schijnconstructies
Een andere veelvoorkomende benadelingshandeling is een constructie waarbij werknemer en werkgever ‘afspraken’ maken over ontslag terwijl er feitelijk geen sprake is van werkloosheid.
Waarom is de benadelingshandeling bij ontslag zo belangrijk?
Het UWV controleert streng op benadelingshandelingen. Zij moeten beoordelen of iemand recht heeft op een WW-uitkering en kijken daarbij naar de omstandigheden van het ontslag.
Belangrijke vragen die het UWV stelt:
- Heeft de werknemer zelf ontslag genomen?
- Is er een vaststellingsovereenkomst gesloten?
- Was er sprake van verwijtbaar gedrag?
- Heeft de werknemer actief gesolliciteerd?
👉 Daarom is het essentieel om zorgvuldig te handelen bij het beëindigen van een arbeidsovereenkomst.
Juridische gevolgen van een benadelingshandeling
De gevolgen van een benadelingshandeling kunnen groot zijn. In veel gevallen leidt dit tot het vervallen van het recht op WW, een lagere uitkering of zelfs terugvordering van eerder betaalde bedragen.
Mogelijke gevolgen:
- Geen recht op WW
- Lagere WW-uitkering
- Wachtmaatregel (uitkering start later)
- Terugbetaling van reeds ontvangen uitkering
📌 Tip: Vermijd onduidelijkheid in de ontslagprocedure, bijvoorbeeld door een heldere vaststellingsovereenkomst op te stellen.
De rol van de vaststellingsovereenkomst (VSO)
Een vaststellingsovereenkomst is een schriftelijke afspraak tussen werknemer en werkgever over het beëindigen van de arbeidsovereenkomst. Als deze niet goed is opgesteld, kan dit leiden tot een benadelingshandeling.
Wat moet er in een goede VSO staan?
- Duidelijke reden van ontslag (bij voorkeur: ‘bedrijfseconomisch’ of ‘reorganisatie’)
- Geen verwijzing naar verwijtbaar gedrag
- Afspraak over transitievergoeding
- Vermelding dat initiatief bij werkgever ligt
📌 Let op: Het UWV beoordeelt de inhoud van de VSO bij een WW-aanvraag.
Hoe kun je een benadelingshandeling bij ontslag voorkomen?
Om een benadelingshandeling te voorkomen is het belangrijk om de juiste stappen te volgen bij ontslag. Hieronder volgen praktische tips voor zowel werknemers als werkgevers.
Voor werknemers:
- Neem nooit zelf ontslag zonder juridisch advies
- Laat een VSO altijd controleren door een jurist
- Weiger geen passend werk zonder goede reden
- Werk mee aan re-integratieverplichtingen
- Documenteer alle communicatie rondom ontslag
Voor werkgevers:
- Gebruik een standaard VSO met juridische onderbouwing
- Vermeld duidelijk het initiatief tot ontslag
- Vermijd termen als ‘functioneren’, ‘conflict’ of ‘schuld’ in documentatie
- Bied ondersteuning aan bij het vinden van nieuw werk
👉 Daarom loont het om samen te werken met een arbeidsjurist of HR-specialist.
Hoe beoordeelt het UWV een benadelingshandeling?
Het UWV kijkt naar zowel objectieve feiten als de intentie van de werknemer. Als blijkt dat iemand opzettelijk zijn of haar WW-rechten heeft verspeeld, is er sprake van benadeling.
De criteria:
- Was het gedrag verwijtbaar?
- Wist of had de werknemer kunnen weten dat er geen recht op WW zou zijn?
- Was er een alternatief mogelijk (zoals intern herplaatsen)?
📌 Belangrijk: Ook ‘passief’ gedrag, zoals het weigeren om in bezwaar te gaan tegen ontslag, kan meetellen.
Rechten van de werknemer bij verdenking van benadelingshandeling
Als het UWV van mening is dat er sprake is van een benadelingshandeling, heb je als werknemer het recht om bezwaar te maken.
Wat kun je doen?
- Dien binnen 6 weken bezwaar in bij het UWV
- Voeg relevante documenten toe (VSO, e-mails, verslagen)
- Vraag om een hoorzitting indien nodig
- Schakel juridische hulp in
❗️ Let op: In beroep gaan bij de bestuursrechter is de volgende stap als bezwaar wordt afgewezen.
Transitievergoeding en benadelingshandeling: zijn ze gekoppeld?
De transitievergoeding en een benadelingshandeling staan formeel los van elkaar, maar in de praktijk zijn ze soms indirect verbonden.
Voorbeeld:
Als een werknemer verwijtbaar gedrag heeft vertoond, kan dit leiden tot geen transitievergoeding én geen WW-uitkering. De werkgever is dan niet verplicht te betalen én het UWV kent geen uitkering toe.
👉 Daarom is het cruciaal dat het ontslag zorgvuldig wordt gemotiveerd en vastgelegd.
Veelgestelde vragen over benadelingshandelingen
Heb ik nog recht op WW als ik akkoord ga met een VSO?
Ja, mits de overeenkomst goed is opgesteld en het initiatief bij de werkgever ligt.
Wat gebeurt er als ik zélf ontslag neem?
Dan loop je meestal je recht op WW mis, tenzij er sprake is van een dringende reden zoals ernstige ziekte of onveiligheid op de werkvloer.
Kan ik een benadelingshandeling herstellen?
In sommige gevallen kun je je WW-rechten herwinnen door bijvoorbeeld alsnog actief te solliciteren of bezwaar te maken bij het UWV.
Conclusie: wees alert en voorkom benadelingshandelingen
Een benadelingshandeling bij ontslag kan grote gevolgen hebben voor je financiële situatie en juridische positie. Door je bewust te zijn van je rechten, zorgvuldig te handelen bij ontslag en professionele hulp in te schakelen waar nodig, kun je deze risico’s grotendeels vermijden.
Samenvattend:
- Een benadelingshandeling kan leiden tot verlies van WW
- Een goede vaststellingsovereenkomst is essentieel
- Juridische ondersteuning is vaak onmisbaar
- Tijdige actie bij bezwaar of beroep kan je WW-rechten redden
